Welkom bij ‘Kundig Gedeeld’, de plek waar we praktische handvatten delen om ons onderwijs te verrijken. Vandaag zetten we de schijnwerpers op Lesson Study, een krachtige aanpak die wereldwijd docenten helpt hun lessen te verbeteren. Maar wat is het precies en waarom is het zo waardevol voor ons onderwijs?
Wat is Lesson Study?
Lesson Study komt oorspronkelijk uit Japan en draait om samen leren van en met elkaar. Je vormt een klein team van collega’s en kiest samen een les die je wilt verbeteren. Die les ontwerp je zorgvuldig, met oog voor leerdoelen én hoe leerlingen die doelen kunnen bereiken. Eén van jullie geeft de les, terwijl de anderen observeren – niet om te beoordelen, maar om te begrijpen hoe leerlingen reageren en leren. Daarna bespreek je samen wat er gebeurde, wat werkte en wat beter kon. En dan pas je de les aan. Het is een cyclus van samen denken, doen, kijken en verbeteren.
Toen ik voor het eerst meedeed aan een Lesson Study, merkte ik hoe waardevol het is om echt samen te kijken naar lesgeven. Niet oppervlakkig, maar diepgaand. Je leert niet alleen over didactiek, maar ook over hoe leerlingen denken, waar ze vastlopen, en wat hen helpt om verder te komen.
Waarom is het zo waardevol?
Lesson Study is méér dan een methode, het is een soort van mindset. Het nodigt uit tot openheid, reflectie en samenwerking. In plaats van alleen te ploeteren in je eigen klaslokaal, werk je samen aan beter onderwijs. Je leert van elkaars inzichten, fouten en successen. En dat maakt het niet alleen leerzaam, maar ook ontzettend motiverend.
Voor mij persoonlijk was het een eyeopener. Je kijkt ineens met andere ogen naar je les: hoe komt mijn uitleg over? Wat doet die ene vraag met het denken van leerlingen? Hoe kan ik mijn instructie aanpassen zodat meer leerlingen mee kunnen doen? Je ontwikkelt je vakinhoudelijke én pedagogische kennis, en je groeit als professional. Ook als procesbegeleider heeft het mij veel nieuwe inzichten gebracht over het leren van studenten en docenten.
Lesson Study draagt bij aan een cultuur van gedeeld leren. Het maakt professionalisering iets wat je samen doet, niet iets wat je ‘moet volgen’. Het geeft ruimte om te experimenteren, om te falen en opnieuw te proberen – in een veilige omgeving. En dat is precies wat we nodig hebben om ons onderwijs echt te vernieuwen.
Dit zijn handvatten die ik zelf heb gebruikt en van harte aanbeveel:
Instructieboekje: Lessonstudy, Doe het zelf – Bazaltgroep
Het instructieboekje “Lesson Study; doe het zelf” is ideaal als je snel en praktisch aan de slag wilt. In tegenstelling tot uitgebreidere boeken of theoretische artikelen, biedt dit boekje een helder stappenplan, concrete voorbeelden en direct toepasbare tips. Het is overzichtelijk, laagdrempelig en perfect voor teams die Lesson Study willen proberen zonder eerst veel achtergrondliteratuur te hoeven lezen. Kortom: snel starten, samen leren!
https://www.bazaltgroep.nl/wp-content/uploads/sites/6/2020/07/Instructieboekje-Lesson-study.pdf
Boek: Lessonstudy (Gratis download)
Dit gratis boek over Lesson Study is een aanrader omdat het niet alleen praktische handvatten en inspirerende voorbeelden biedt, maar ook volledig is afgestemd op de Nederlandse onderwijspraktijk. Ideaal voor wie laagdrempelig en samen met collega’s aan de slag wil met onderwijsverbetering. Zonder kosten, direct toepasbaar!
Onderzoek: Lesson Study: een effectieve professionaliseringsmethode? – NRO
Deze case report over Lesson Study laat zien hoe deze aanpak in de praktijk werkt en welke impact het heeft op docenten en hun onderwijs. Het biedt concrete inzichten in samenwerking, vakdidactiek en het denken van leerlingen. Zeker lezen als je wilt weten hoe Lesson Study écht bijdraagt aan professionele groei en beter onderwijs!
https://www.nro.nl/onderzoeksprojecten/lesson-study-een-effectieve-professionaliseringsmethode
Kaartenset: Lesson Study Verbindt! – Marnix Academie
De kaartenset ‘Lesson Study Verbindt!’ van de Marnix Academie is een praktisch hulpmiddel om stap voor stap een volledige Lesson Study-cyclus te doorlopen. De kaarten zijn overzichtelijk en ondersteunen samenwerking en reflectie binnen het team.
://marnixlessonstudy.nl/kaartenset
Een laatste gedachte:
Wat ik zelf heb geleerd, is om tijdens het observeren niet te focussen op wat de docent doet, maar op wat de leerlingen denken en doen. Dat klinkt simpel, maar het verandert echt je blik. Probeer het eens morgen in je les: kies één leerling en volg zijn of haar denkproces bij een opdracht. Je zult versteld staan hoeveel je leert over je eigen les.
